Wat als er sprake is van vreemdgaan?

Wat als er sprake is van vreemdgaan?

Over vertrouwensbreuk, pijn, betekenis en de vraag: hoe nu verder?
Door Fred Hooft, systeemtherapeut

Vreemdgaan is voor veel mensen een van de meest ingrijpende ervaringen die je in een relatie kunt meemaken. Het raakt aan alles wat een relatie veilig zou moeten maken: vertrouwen, exclusiviteit, betrouwbaarheid en het gevoel: “wij zijn een team.”

Als het uitkomt, staat vaak de wereld even stil.

Ik hoor in mijn praktijk zinnen als:

“Ik weet niet meer wat ik moet geloven.”
“Het voelt alsof de grond onder me is weggevallen.”
“Is alles wat we hadden dan niet echt geweest?”
“Hoe kon jij me dit aandoen?”

En ook:

“Ik schaam me kapot.”
“Ik heb zo’n spijt.”
“Ik weet niet waarom ik dit heb gedaan.”
“Ik ben bang dat ik alles kwijt ben.”

Vreemdgaan zet beide partners in een crisis, ieder op een andere manier.

Vreemdgaan is een relationele crisis, geen klein incident

Hoewel vreemdgaan door één persoon wordt gedaan, is de impact altijd relationeel.

Dat betekent niet:

“Het is jullie schuld samen.”

Maar wel:

Het gebeurt nooit in een leegte. Het gebeurt in een relatie, in een context, in een levensfase.

Vreemdgaan kan te maken hebben met:

• een gevoel van emotionele eenzaamheid
• verlies van verbinding of intimiteit
• persoonlijke crisis, stress of identiteitsvragen
• moeite met nabijheid of juist met afstand
• oude hechtingswonden
• of niet goed geleerd hebben om behoeften bespreekbaar te maken

Dit is geen goedpraten. Dit is begrijpen.

De eerste fase: shock, pijn en ontregeling

Voor de partner die bedrogen is, voelt vreemdgaan vaak als:

• een traumatische breuk in de werkelijkheid
• een verlies van basisveiligheid
• een voortdurende staat van alertheid, wantrouwen en herbeleving

Voor de partner die is vreemdgegaan is er vaak:

• schaamte
• schuld
• angst om alles kwijt te raken
• verwarring
• soms ook opluchting dat het geheim eruit is

In deze fase is het belangrijkste doel niet:

alles begrijpen of beslissen,
maar: eerst weer enige emotionele stabiliteit en veiligheid creëren.

Wat helpt in deze eerste periode?

1. Erken de pijn, minimaliseer niet

Zinnen als:

“Het stelde niks voor.”
“Het is voorbij, laten we verdergaan.”

… doen vaak extra pijn.

Wat helpt is:

“Ik zie hoeveel pijn dit je doet.”
“Ik snap dat je me nu niet vertrouwt.”

2. Stop met geheimen

Herstel is onmogelijk zolang er:

• halve waarheden
• nieuwe geheimen
• of ontwijkingen blijven bestaan

Transparantie is geen straf. Het is een voorwaarde voor herstel.

3. Verwacht geen snelle oplossing

Vertrouwen dat in één moment is gebroken, herstelt niet in één gesprek.

De tweede fase: begrijpen wat er is gebeurd

Pas als de eerste storm iets is gaan liggen, ontstaat ruimte voor vragen als:

• Hoe heeft dit kunnen gebeuren?
• Wat speelde er in jou? In mij? In ons?
• Wat zagen of hoorden we al langer niet meer van elkaar?

Dit gaat niet over schuld verdelen, maar over:

Begrijpen welke kwetsbaarheden en patronen hier een rol speelden.

Heel vaak blijkt vreemdgaan een symptoom te zijn van iets dat al langer onder de oppervlakte speelde.

Blijven of uit elkaar?

Dat is meestal de eerste grote vraag. En het eerlijke antwoord is:

Je hoeft dat niet meteen te weten.

Sommige relaties:

• groeien uiteindelijk door deze crisis heen
• en worden eerlijker, bewuster en soms zelfs dieper dan daarvoor

Andere relaties:

• blijken deze breuk niet (meer) te kunnen of te willen dragen

Beide uitkomsten zijn menselijk en begrijpelijk.

Als jullie samen verder willen: wat is er dan nodig?

1. Echte verantwoordelijkheid

Niet:

“Ja, maar jij deed ook…”

Maar:

“Ik heb jou dit aangedaan en ik neem verantwoordelijkheid voor de gevolgen.”

2. Ruimte voor de pijn van de ander

Herstel betekent dat de gekwetste partner:

• vragen mag stellen
• boos mag zijn
• verdriet mag hebben

Zonder dat dit steeds wordt weggewuifd of gehaast.

3. Werken aan de onderlaag van de relatie

Niet alleen:

“Hoe voorkomen we dat dit nog eens gebeurt?”

Maar ook:

“Hoe maken we onze relatie veiliger, eerlijker en meer verbonden dan hij was?”

Hoe ik hier in mijn praktijk mee werk

In mijn werk met stellen na vreemdgaan is mijn eerste focus:

• veiligheid
• structuur
• en het vertragen van de escalatie

We kijken niet alleen naar wat er is gebeurd, maar vooral naar:

• wat er in ieder van jullie gebeurt onder stress
• welke hechtingspijn en angsten zijn geraakt
• en welk patroon er al langer speelde

Niet om het goed te praten.
Maar om te begrijpen wat er geheeld moet worden.

Wanneer is professionele hulp helpend?

Bijna altijd.

Niet omdat stellen dit niet zelf zouden kunnen, maar omdat:

• de emoties vaak te hoog oplopen
• gesprekken snel vastlopen in verwijt of verdediging
• en het moeilijk is om zowel recht te doen aan de pijn als aan het grotere verhaal

Tot slot

Vreemdgaan is een breuk.
Maar een breuk hoeft niet altijd het einde te zijn.

Soms is het het einde van een relatie.
Soms is het het pijnlijke begin van een andere, eerlijkere en bewustere relatie.

Wat het ook wordt:

Deze crisis verdient zorgvuldigheid, tijd en respect voor ieders proces.

Afsluitend

In mijn praktijk begeleid ik stellen na vreemdgaan bij het ordenen van de chaos, het begrijpen van wat er geraakt is en het onderzoeken of en hoe er weer veiligheid en vertrouwen kan ontstaan.

Fred Hooft

Houthavenkade 23a
1014 ZB Amsterdam
Tel: 06-59112947

E-mail: info@systeemtherapiefred.nl