Waarom belanden jullie steeds in dezelfde ruzie? Over relatiepatronen, stress en waarom het zelden gaat over waar het over lijkt te gaan

Over relatiepatronen, stress en waarom het zelden gaat over waar het over lijkt te gaan

Door Fred Hooft, systeemtherapeut

In mijn praktijk zie ik veel stellen die met goede intenties bij elkaar zijn gebleven, maar toch steeds opnieuw vastlopen in dezelfde ruzies.

Vaak zeggen ze iets als:

“We nemen ons elke keer voor het anders te doen… maar we komen wéér in hetzelfde terecht.”

“Het gaat steeds over iets kleins, en ineens escaleert het.”

En bijna altijd is dan de vraag:

“Hoe kan het dat we hier steeds weer belanden?”

Het gaat zelden echt over de inhoud.

Of het nu gaat over de afwas, te laat komen, opvoeding, werk of appjes, in de kern gaat het in veel relatieconflicten niet over wat er gebeurt, maar over:

• je niet gezien voelen

• je niet belangrijk voelen

• je alleen voelen

• je gecontroleerd of bekritiseerd voelen

• bang zijn om de ander kwijt te raken

• of bang zijn om jezelf kwijt te raken

Dat zijn geen oppervlakkige thema’s. Dat zijn hechtingsthema’s. En die worden juist in intieme relaties snel geraakt.

Jullie hebben geen communicatieprobleem, jullie zitten in een patroon

Een van de belangrijkste dingen die ik met stellen doe, is helpen om te zien:

Het probleem is meestal niet één van jullie.

Het probleem is het patroon dat tussen jullie ontstaat.

Bijvoorbeeld:

• De één wil praten, oplossen, contact maken

• De ander voelt zich onder druk gezet en trekt zich terug

En dan gebeurt er iets voorspelbaars:

Hoe meer de één naar voren beweegt, hoe meer de ander achteruitgaat.

Hoe meer de ander zich terugtrekt, hoe onveiliger en feller de één wordt.

En zonder dat jullie het willen, houden jullie samen dit rondje in stand.

Niet omdat jullie niet willen veranderen.

Maar omdat jullie zenuwstelsels onder stress het stuur overnemen.

Wat gebeurt er in je brein als het escaleert?

Wanneer we ons afgewezen, aangevallen of onveilig voelen, schakelt ons systeem automatisch over op:

• vechten

• vluchten

• bevriezen

• of pleasen

In die stand:

• luisteren we minder goed

• worden we sneller zwart-wit

• willen we vooral onszelf beschermen

• en verliezen we het vermogen om echt nieuwsgierig te blijven naar de ander

We reageren dan niet meer vanuit het hier-en-nu,

maar vanuit oude ervaringen en automatische beschermingsreacties.

Dat zie ik elke week gebeuren in de behandelkamer, bij hele intelligente, liefdevolle mensen.

Waarom blijft precies déze ruzie steeds terugkomen?

Omdat het patroon:

• snel is

• automatisch is

• en zichzelf telkens bevestigt

De één denkt:

“Zie je wel, ik sta er alleen voor.”

De ander denkt:

“Zie je wel, het is nooit goed genoeg.”

En zonder dat jullie dat willen, raken jullie precies elkaars kwetsbare plekken steeds opnieuw.

Het probleem is meestal niet dat jullie te verschillend zijn

Veel stellen zeggen:

“We passen gewoon niet bij elkaar.”

Maar in mijn ervaring is het vaak niet het verschil dat het probleem is.

Het verschil is onveilig geworden.

En als het onveilig voelt, gaat ieder mens beschermen, controleren, terugtrekken of vechten.

Hoe ik hier met stellen aan werk

In mijn werk kijk ik niet naar wie er “gelijk heeft”, maar naar:

• wat er in ieder van jullie gebeurt onder stress

• welk patroon jullie samen maken

• en hoe jullie dat patroon kunnen leren herkennen, vertragen en veranderen

We gaan onder het gedrag kijken:

• Wat raakte dit in jou?

• Waar was je bang voor?

• Wat had je eigenlijk nodig, maar zei je niet?

Dat is mentaliseren: begrijpen wat er in jezelf en de ander gebeurt, juist als het spannend wordt.

Wat helpt in het dagelijks leven?

1. Leer het patroon samen benoemen

In plaats van:

“Jij doet altijd…”

Wordt het:

“Wij schieten hier steeds samen in hetzelfde rondje.”

2. Vertraag het moment van escalatie

Als één van jullie kan zeggen:

“Volgens mij zitten we nu in ons patroon.”

… dan ontstaat er ruimte.

3. Werk aan veiligheid, niet aan gelijk

De belangrijkste vraag is niet:

“Wie heeft er gelijk?”

Maar:

“Voelen we ons hier allebei nog veilig en gezien?”

Wanneer is relatietherapie helpend?

Als jullie merken dat:

• de ruzies blijven terugkomen

• gesprekken steeds vastlopen

• de afstand groter wordt in plaats van kleiner

• of jullie elkaar kwijtraken terwijl jullie eigenlijk dichtbij willen zijn

… dan kan het enorm helpend zijn om hier samen met iemand van buitenaf naar te kijken.

Niet om schuldigen aan te wijzen, maar om:

het patroon te begrijpen, te ontrafelen, en weer ruimte te maken voor echte ontmoeting.

Tot slot

Relaties gaan zelden stuk op één ruzie. Ze lopen vast in patronen die niemand eigenlijk wil, maar die wel blijven gebeuren. En het hoopvolle is:

Patronen kun je leren begrijpen en veranderen.

Afsluitend

In mijn praktijk werk ik met stellen (hetero, homo, queer) die vastlopen in hun relatie. Ik werk systemisch en analytisch: we kijken niet naar schuld, maar naar patronen, naar wat er vanbinnen gebeurt, en hoe jullie de relatie weer veiliger kunnen maken.