Liefde is liefde, en relaties zijn relaties

Over wat hetero- en homo-relaties met elkaar gemeen hebben, en waarin ze soms verschillen

Door Fred Hooft, systeemtherapeut

In mijn werk met stellen; hetero, homo, lesbisch, bi+, queer, zie ik steeds weer iets ontroerends en tegelijk ook iets heel menselijks: iedereen verlangt naar liefde, verbinding, erkenning en veiligheid. En iedereen loopt vroeg of laat vast in misverstanden, ruzies, afstand of pijn.

Toch hoor ik mensen soms zeggen:

“Maar een homorelatie is anders.”

“Maar mannen en vrouwen werken nu eenmaal anders.”

De waarheid is genuanceerder.

De kern van relatieproblemen is bij vrijwel alle stellen hetzelfde.

De context en de druk van buitenaf kan wél verschillen.

Wat alle relaties gemeen hebben

Of je nu in een hetero- of homo-relatie zit: elke intieme relatie raakt aan dezelfde diepe menselijke thema’s:

• de behoefte aan nabijheid

• de angst voor afwijzing of verlies

• de spanning tussen autonomie en verbondenheid

• oude hechtingswonden die onder stress geactiveerd worden

• de neiging om in patronen terecht te komen (achtervolgen–terugtrekken, ruzie–stilte, zorgen–afhaken, etc.)

In de praktijk zie ik steeds weer:

Het gaat zelden over de afwas, seks of afspraken.

Het gaat bijna altijd over: “Zie jij mij? Ben ik belangrijk voor jou? Kan ik op je rekenen?”

Hechting, communicatie, stressregulatie en veiligheid spelen in alle relaties een hoofdrol.

De relatiedans is universeel

Of het nu twee mannen zijn, twee vrouwen, of een man en een vrouw:

• De één kan meer gericht zijn op praten, nabijheid en afstemming

• De ander meer op rust, afstand, autonomie of internaliseren

En onder stress ontstaat vaak dezelfde dans:

Hoe meer de één nabijheid zoekt, hoe meer de ander zich terugtrekt.

En hoe meer de ander zich terugtrekt, hoe onveiliger de één wordt.

Dat is geen kwestie van geslacht of seksuele oriëntatie.

Dat is zenuwstelsel en hechting.

Waar verschillen kunnen ontstaan: de context

Waar hetero- en homo-relaties soms wél verschillen, is niet in de liefde, maar in de buitenwereld.

Veel LHBTQ+ mensen hebben te maken gehad met:

• afwijzing of onveiligheid in hun jeugd

• schaamte of zelfverbergen

• niet vanzelfsprekend welkom zijn met wie je bent

• soms breuken met familie of omgeving

• of langdurige alertheid: “Is het hier veilig om mezelf te zijn?”

Dat laat sporen na in het zenuwstelsel en in hechting.

Wie vaker heeft moeten overleven, verbergen of aanpassen,

neemt die gevoeligheid ook mee de relatie in.

Dat kan zich uiten in:

• extra gevoeligheid voor afwijzing

• sneller dichtklappen bij conflict

• moeite met vertrouwen

• of juist sterk vasthouden aan de relatie uit angst om weer alleen te staan

Dit zijn geen “homoproblemen”. Dit zijn menselijke reacties op langdurige stress of onveiligheid.

En hoe zit het met hetero-relaties?

In hetero-relaties spelen weer andere maatschappelijke scripts:

• ideeën over man/vrouw-rollen

• verwachtingen over zorg, werk, emoties, seks

• impliciete normen over wie wat zou moeten doen of voelen

Ook die kunnen onbewust druk zetten op de relatie:

• De één die “de sterke” moet zijn

• De ander die “de zorgende” wordt

• Of verwachtingen die niet passen bij wie mensen werkelijk zijn

Ook hier geldt: niet de liefde is het probleem, maar de rolpatronen en verwachtingen.

Minder verschil dan we denken

Als je door alle labels heen kijkt, zie je meestal dit:

• Twee mensen

• Met twee geschiedenissen

• Twee zenuwstelsels

• Twee manieren om met spanning om te gaan

• Die samen proberen iets veilig en liefdevolls te bouwen

En die daar, onvermijdelijk, soms in vastlopen.

De echte verschillen zitten niet in wie je liefhebt, maar in wat je hebt meegemaakt

Hechting, trauma, afwijzing, veiligheid, erkenning, eerdere relaties, gezin van herkomst, dát zijn de factoren die bepalen:

• hoe je reageert in conflict

• hoe je nabijheid verdraagt

• hoe je met kwetsbaarheid omgaat

• hoe snel je je terugtrekt of juist gaat vechten voor contact

Niet of je partner man, vrouw of non-binair is.

Wat helpt in elke relatie?

Ongeacht de samenstelling van de relatie:

• leren praten over wat er vanbinnen gebeurt

• patronen leren herkennen in plaats van elkaar beschuldigen

• begrijpen wat stress met ieder van jullie doet

• en werken aan emotionele veiligheid

Of zoals ik het vaak zeg:

Het gaat niet om gelijk krijgen.

Het gaat om elkaar weer kunnen vinden.

Tot slot

Liefde is liefde.

En relaties zijn relaties.

Ze zijn allemaal kwetsbaar, complex, soms pijnlijk en vaak ook ongelooflijk mooi. Niet omdat ze perfect zijn, maar omdat mensen steeds opnieuw proberen elkaar te begrijpen, ondanks hun eigen geschiedenis en kwetsbaarheid.

En dat is misschien wel het meest menselijke wat er is.

Afsluitend

In mijn werk als systeemtherapeut werk ik met stellen in alle vormen en samenstellingen. Niet vanuit labels, maar vanuit patronen, hechting en de zoektocht naar veiligheid en verbinding.