Waarom sommige homoseksuele mannen moeite houden om zich volledig te laten zien

Door Fred Hooft, systeemtherapeut

Veel homoseksuele mannen kennen het gevoel.

Dat er delen van jezelf zijn die je niet zomaar laat zien.

Dat je jezelf aanpast aan de omgeving.

Dat je eerst kijkt hoe veilig iets is voordat je echt zichtbaar wordt.

Dat je soms meer nadenkt over hoe je overkomt dan over wat je eigenlijk voelt.

Niet omdat je oneerlijk bent.

Niet omdat je jezelf niet kent.

Maar omdat jezelf laten zien niet voor iedereen vanzelfsprekend veilig is geweest.

Anders zijn begint vaak voordat je woorden hebt

Veel homoseksuele mannen beschrijven achteraf dat zij al vroeg voelden dat zij anders waren.

Vaak lang voordat zij begrepen wat homoseksualiteit betekende.

Er was een gevoel van niet helemaal passen.

Van anders reageren.

Van anders kijken naar leeftijdsgenoten.

Van iets verbergen zonder precies te weten wat.

Sommigen werden gepest.

Anderen niet.

Sommigen groeiden op in een afwijzende omgeving.

Anderen in een liefdevol gezin.

Maar opvallend genoeg blijkt één ervaring vaak terug te komen:

Het voortdurend scannen van de omgeving.

Ben ik veilig?

Kan ik dit laten zien?

Wat gebeurt er als mensen dit weten?

Je leert jezelf lezen door de ogen van anderen

Vanuit de hechtingstheorie weten we dat kinderen zichzelf leren kennen via belangrijke anderen.

We ontwikkelen een beeld van onszelf op basis van hoe anderen reageren op wie wij zijn.

Wanneer een kind merkt dat bepaalde delen van zichzelf spanning oproepen, ontstaat vaak aanpassing.

Soms heel subtiel.

Niet omdat iemand expliciet zegt dat je niet mag zijn wie je bent.

Maar omdat je voelt wat welkom is.

En wat niet.

Veel homoseksuele mannen hebben daardoor geleerd om goed te observeren.

Om stemmingen te lezen.

Om verwachtingen aan te voelen.

Om zichzelf aan te passen aan de situatie.

Eigenschappen die later vaak als kracht worden gezien.

Maar die soms ook een prijs hebben.

Schaamte ontstaat in relaties

Schaamte wordt vaak gezien als iets individueels.

Alsof het een gevoel is dat binnen iemand ontstaat.

Maar schaamte is eigenlijk een relationele emotie.

Schaamte ontstaat wanneer we vrezen dat iets van onszelf niet welkom is.

Dat iets van wie we zijn zal leiden tot afwijzing.

Voor veel homoseksuele mannen betekent dat niet alleen schaamte over seksualiteit.

Het kan ook gaan over kwetsbaarheid.

Afhankelijkheid.

Gevoeligheid.

Of het verlangen naar verbinding.

Want wanneer je vroeg leert dat delen van jezelf voorzichtig behandeld moeten worden, kan dat zich uitbreiden naar andere gebieden van het leven.

Uit de kast komen is niet het einde van het verhaal

Veel mensen denken dat het moeilijkste moment voor homoseksuele mannen het uit de kast komen is.

Maar psychologisch gezien begint daarna vaak een nieuw proces.

Want jezelf openlijk laten zien betekent niet automatisch dat oude ervaringen verdwijnen.

Je kunt volledig geaccepteerd zijn door je omgeving.

Een liefdevolle partner hebben.

Een fijn leven hebben opgebouwd.

En toch gevoelig blijven voor afwijzing.

Voor buitensluiting.

Voor het gevoel anders te zijn.

Dat betekent niet dat iemand niet voldoende verwerkt heeft.

Het betekent vaak dat oude ervaringen nog steeds invloed hebben op hoe veiligheid wordt ervaren.

Wanneer bescherming een levensstijl wordt

Veel homoseksuele mannen ontwikkelen manieren om zichzelf te beschermen.

Sommigen worden heel zelfstandig.

Sommigen gaan presteren.

Sommigen worden perfectionistisch.

Sommigen vermijden afhankelijkheid.

Sommigen houden relaties op afstand.

Niet omdat zij geen behoefte hebben aan verbinding.

Maar omdat kwetsbaarheid ooit risico met zich meebracht.

Wat ooit bescherming was, kan later echter ook een obstakel worden.

Want de strategieën die hielpen om afwijzing te voorkomen, kunnen tegelijkertijd intimiteit bemoeilijken.

Je volledig laten zien blijft een relationele ervaring

Vanuit mentaliseren kijken we niet alleen naar gedrag.

Maar ook naar wat eronder ligt.

Wat gebeurt er van binnen wanneer iemand zich terugtrekt?

Welke verwachtingen worden actief?

Welke oude ervaringen kleuren het huidige moment?

Voor veel homoseksuele mannen gaat het antwoord uiteindelijk niet alleen over seksuele identiteit.

Maar over een diepere vraag:

Mag ik werkelijk zichtbaar zijn zoals ik ben?

Niet alleen als homoseksuele man.

Maar als mens.

Met behoeften.

Met onzekerheden.

Met verlangens.

Met afhankelijkheid.

Met kwetsbaarheid.

Herstel gaat niet over minder homoseksueel zijn

En ook niet over meer homoseksueel zijn.

Herstel gaat vaak over iets anders.

Over de ervaring dat steeds meer delen van jezelf welkom mogen zijn.

Dat je niet voortdurend hoeft te scannen.

Dat je niet alles hoeft te controleren.

Dat je niet eerst perfect hoeft te zijn voordat je verbinding verdient.

Dat je niet alleen wordt gewaardeerd om wat je doet.

Maar ook om wie je bent.

Misschien is dat de diepste vorm van vrijheid

Veel mensen denken dat vrijheid betekent dat niemand je meer afwijst.

Maar misschien is echte vrijheid iets anders.

Misschien is vrijheid het moment waarop je jezelf niet langer hoeft te verbergen voor mogelijke afwijzing.

Het moment waarop je ontdekt dat je niet voortdurend hoeft te bewijzen dat je erbij hoort.

En waarop je langzaam durft te geloven dat verbondenheid niet afhankelijk is van aanpassing.

Maar juist ontstaat wanneer je zichtbaar mag zijn zoals je werkelijk bent.

Niet ondanks wie je bent.

Maar inclusief alles wat daarbij hoort.