Wanneer er over je wordt gesproken in plaats van met je
Mensen herstellen niet los van relaties, maar vaak juist ín relaties.
juni 12, 2026Wat gebeurt er als je eindelijk excuses krijgt? Over waarom erkenning soms niet alleen opluchting brengt, maar ook nieuwe pijn
juni 12, 2026Wanneer er over je wordt gesproken in plaats van met je
Over hoe goedbedoelde communicatie onveilig kan voelen
Door Fred Hooft, systeemtherapeut
In organisaties gebeurt het regelmatig.
Een collega maakt zich zorgen. Heeft kritiek. Ziet iets wat volgens hem of haar besproken moet worden.
Maar in plaats van het gesprek rechtstreeks aan te gaan, wordt de informatie gedeeld met een leidinggevende.
Vervolgens wordt de medewerker aangesproken door de directeur of manager.
Op papier lijkt dat misschien efficiënt.
In de praktijk voelt het vaak heel anders.
Niet omdat de inhoud per se onjuist is.
Maar omdat er iets belangrijks ontbreekt.
Het directe gesprek.
De ervaring van onveiligheid
Wanneer iemand informatie over jou deelt zonder eerst met jou te spreken, ontstaat vaak een ongemakkelijk gevoel.
Niet alleen omdat je verrast wordt.
Maar ook omdat je invloed verliest op het gesprek.
Je krijgt niet de kans om uitleg te geven.
Geen ruimte om misverstanden te verhelderen.
Geen mogelijkheid om samen na te denken.
Je wordt geconfronteerd met een oordeel of zorg die al ergens anders besproken is.
Vaak voelt dat alsof het gesprek over jou heeft plaatsgevonden zonder dat jij erbij aanwezig was.
En dat raakt aan iets fundamenteels.
Psychologische veiligheid.
Het gaat niet alleen over de inhoud
Leidinggevenden richten zich vaak op de inhoud van de boodschap.
Klopt de zorg?
Moet er iets veranderen?
Is er een probleem dat opgelost moet worden?
Maar medewerkers ervaren vaak iets anders.
Zij ervaren vooral de weg waarlangs de boodschap gekomen is.
Want zelfs wanneer feedback terecht is, kan de manier waarop deze wordt ingebracht schade veroorzaken.
Mensen voelen zich sneller gecontroleerd, beoordeeld of buitengesloten wanneer anderen over hen praten in plaats van met hen.
Driehoeken in organisaties
Vanuit systeemtheorie noemen we dit vaak een driehoek.
Persoon A heeft een probleem met persoon B.
Maar in plaats van dit rechtstreeks met B te bespreken, wordt persoon C erbij betrokken.
Vaak een leidinggevende.
Dat lijkt spanning te verminderen.
Maar meestal verplaatst de spanning zich alleen.
Sterker nog, de relatie tussen A en B krijgt minder kans om zich te ontwikkelen.
De leidinggevende komt in een positie terecht waarin hij informatie heeft die de ander niet heeft.
En degene over wie gesproken wordt, ervaart vaak een verlies van vertrouwen.
Waarom mensen dit doen
Meestal gebeurt dit niet uit slechte bedoelingen.
Mensen vermijden conflicten.
Zijn bang voor confrontaties.
Willen niemand kwetsen.
Of zoeken steun voordat ze een gesprek aangaan.
Dat is begrijpelijk.
Maar wanneer dit een gewoonte wordt, ontstaat een cultuur waarin mensen elkaar minder rechtstreeks aanspreken.
En juist dat ondermijnt veiligheid.
De rol van leidinggevenden
Leidinggevenden bevinden zich hierin vaak in een lastige positie.
Want zodra iemand een zorg met hen deelt, voelen zij verantwoordelijkheid.
Toch is er een belangrijke vraag die kan helpen:
“Heb je dit al besproken met degene zelf?”
Die vraag voorkomt niet alleen veel misverstanden.
Ze stimuleert ook volwassen samenwerking.
Want veiligheid ontstaat niet doordat problemen worden vermeden.
Veiligheid ontstaat doordat mensen erop kunnen vertrouwen dat zaken zoveel mogelijk rechtstreeks besproken worden.
Veiligheid ontstaat in de relatie
De meeste mensen vinden feedback niet prettig.
Maar de meeste mensen verdragen feedback verrassend goed wanneer ze zich gerespecteerd voelen.
Wat vaak pijn doet, is niet de boodschap zelf.
Maar het gevoel dat anderen eerst met elkaar hebben gesproken voordat zij met jou hebben gesproken.
Dan gaat het niet meer alleen over de inhoud.
Dan gaat het over vertrouwen.
Over positie.
Over erbij horen.
En over de vraag:
“Word ik gezien als iemand met wie gesproken kan worden, of als iemand over wie gesproken wordt?”
Juist in die vraag zit vaak de kern van psychologische veiligheid.