Wanneer andere mensen een risico gaan voelen
Wat gebeurt er als je eindelijk excuses krijgt? Over waarom erkenning soms niet alleen opluchting brengt, maar ook nieuwe pijn
juni 12, 2026Wat een diagnose wél geeft en wat niet
juni 12, 2026Wanneer andere mensen een risico gaan voelen
Over wat er gebeurt als je niet krijgt wat je eigenlijk nodig had
Door Fred Hooft, systeemtherapeut
Mensen worden geboren met een diepgaande behoefte aan verbinding.
Aan veiligheid.
Aan iemand die beschikbaar is wanneer het moeilijk wordt.
Aan troost wanneer er verdriet is.
Aan bescherming wanneer er gevaar dreigt.
En aan het gevoel dat je ertoe doet.
Wanneer die ervaringen voldoende aanwezig zijn, ontstaat vaak een basisvertrouwen.
Een gevoel dat anderen niet perfect hoeven te zijn, maar wel betrouwbaar genoeg.
Maar wat gebeurt er als je niet krijgt wat je eigenlijk nodig had moeten krijgen?
Dan verandert er iets fundamenteels.
Niet alleen in hoe je naar jezelf kijkt.
Maar ook in hoe je naar andere mensen kijkt.
De wereld wordt minder veilig
Wie vaak teleurgesteld, afgewezen, genegeerd of emotioneel alleen is geweest, leert iets over relaties.
Niet bewust.
Maar diep van binnen.
De conclusie is vaak niet:
“Mijn omgeving kon mij niet geven wat ik nodig had.”
De conclusie wordt vaker:
“Ik kan blijkbaar niet rekenen op anderen.”
Of nog pijnlijker:
“Er zal wel iets mis zijn met mij.”
Vanaf dat moment kunnen andere mensen gaan voelen als een risico.
Niet omdat zij gevaarlijk zijn.
Maar omdat nabijheid verbonden raakt met de mogelijkheid van pijn.
Bescherming die later in de weg kan zitten
Veel gedrag dat we later problematisch noemen, begint ooit als bescherming.
Afstand houden.
Alles zelf doen.
Moeite hebben met vertrouwen.
Niet om hulp vragen.
Relaties vermijden.
Of juist voortdurend bevestiging zoeken.
Vaak zijn dit geen karaktereigenschappen.
Het zijn oude oplossingen voor een oud probleem.
Oplossingen die ooit logisch waren.
Maar die later ook een prijs kunnen krijgen.
Want wie zichzelf beschermt tegen teleurstelling, beschermt zich vaak ook tegen verbinding.
De paradox van menselijke relaties
Hier ontstaat een moeilijke paradox.
De mensen die je nodig hebt om opnieuw vertrouwen te leren, zijn dezelfde mensen die spanning kunnen oproepen.
Juist omdat ze belangrijk worden.
Juist omdat je afhankelijk van hen kunt raken.
Juist omdat verlies dan weer mogelijk wordt.
Veel relatieproblemen gaan daarom niet alleen over communicatie.
Ze gaan over veiligheid.
Over de vraag:
“Kan ik erop vertrouwen dat jij blijft wanneer ik mij laat zien?”
Herstel ontstaat in relaties
Vanuit hechtingstheorie, psychoanalyse en systeemtherapie weten we dat relationele pijn meestal niet volledig alleen wordt opgelost.
Omdat de wond in relaties ontstond.
En vaak ook in relaties herstelt.
Niet door perfecte mensen.
Maar door voldoende veilige ervaringen.
Door mensen die blijven.
Die nieuwsgierig blijven.
Die niet meteen verdwijnen wanneer het ingewikkeld wordt.
Langzaam ontstaat dan een nieuwe ervaring.
Dat niet iedereen een risico hoeft te zijn.
Dat nabijheid niet automatisch pijn betekent.
En dat afhankelijk zijn van anderen niet hetzelfde is als jezelf verliezen.
Tot slot
Soms zijn mensen niet wantrouwig omdat ze anderen niet nodig hebben.
Maar juist omdat ze anderen ooit zo hard nodig hadden.
En niet kregen wat ze nodig hadden.
De kunst van herstel is dan niet om niemand meer nodig te hebben.
Maar om opnieuw te ontdekken dat sommige mensen veilig genoeg zijn om dichtbij te laten komen.
Dat is kwetsbaar.
Dat is spannend.
Maar vaak begint juist daar de weg terug naar verbinding.
Want wie ooit geleerd heeft dat mensen een risico zijn, moet vaak eerst ervaren dat mensen ook een thuis kunnen zijn. Fred Hooft, systeemtherapeut