Wat niet gevoeld mag worden, wordt vaak georganiseerd

Wat niet gevoeld mag worden, wordt vaak georganiseerd

Door Fred Hooft, systeemtherapeut

Soms komen mensen in therapie omdat ze last hebben van controle.

Ze plannen alles.

Denken overal over na.

Willen zekerheid.

Hebben moeite met spontaniteit.

Kunnen moeilijk ontspannen.

Of voelen zich verantwoordelijk voor alles en iedereen.

Aan de buitenkant lijkt het alsof het probleem controle is.

Maar vaak gaat het over iets anders.

Vaak gaat het over gevoelens die ergens onderweg te gevaarlijk zijn geworden om nog te voelen.

Want gevoelens verdwijnen niet wanneer we ze wegdrukken.

Ze veranderen van vorm.

Wat niet gevoeld mag worden, wordt vaak georganiseerd.

Wanneer gevoelens geen plek krijgen

Een kind dat opgroeit in een omgeving waarin weinig ruimte is voor angst, verdriet, boosheid of onzekerheid, moet daar iets mee.

Niet voelen is geen optie.

Dus zoekt het kind een andere oplossing.

Sommigen worden druk.

Anderen gaan zorgen.

Weer anderen gaan presteren.

Of controleren.

Dat zijn geen karaktereigenschappen.

Dat zijn vaak manieren om spanning hanteerbaar te maken.

Controle als bescherming

Wanneer angst niet gevoeld mag worden, ontstaat soms controle.

Als ik alles voorspelbaar maak, hoef ik niet bang te zijn.

Wanneer verdriet geen ruimte krijgt, ontstaat soms drukte.

Als ik bezig blijf, hoef ik niet stil te staan.

Wanneer onzekerheid ondraaglijk voelt, ontstaat soms perfectionisme.

Als ik alles goed doe, hoef ik niet te voelen dat ik tekortschiet.

De oplossing werkt vaak jarenlang.

Totdat hij meer energie kost dan oplevert.

Het systeem organiseert mee

Dit zie je niet alleen bij individuen.

Ook gezinnen, relaties en organisaties organiseren vaak rondom gevoelens die moeilijk verdragen worden.

In sommige gezinnen wordt voortdurend gepraat, maar nooit echt gevoeld.

In andere gezinnen wordt elk conflict vermeden.

Sommige organisaties vergaderen eindeloos over procedures terwijl onder de oppervlakte angst, onzekerheid of wantrouwen aanwezig zijn.

De inhoud lijkt belangrijk.

Maar vaak gaat de dynamiek ergens anders over.

De prijs van organiseren

Het probleem van organiseren is niet dat het nooit helpt.

Het probleem is dat het vaak ten koste gaat van levendigheid.

Van spontaniteit.

Van intimiteit.

Van rust.

Want hoe meer energie nodig is om gevoelens buiten de deur te houden, hoe minder energie beschikbaar blijft om werkelijk aanwezig te zijn.

Herstel begint vaak anders

Veel mensen proberen hun controle los te laten.

Hun perfectionisme te verminderen.

Hun piekeren te stoppen.

Maar vaak ligt de ingang ergens anders.

Niet bij het gedrag.

Maar bij het gevoel dat onder het gedrag verborgen ligt.

De vraag is vaak niet:

“Waarom doe ik dit?”

Maar:

“Wat zou ik voelen als ik dit niet deed?”

Daar begint vaak iets belangrijks.

Want wat jarenlang georganiseerd moest worden, blijkt soms uiteindelijk gewoon gevoeld te willen worden.