Wanneer jouw manier van veiligheid zoeken botst met die van je partner
Over hoe liefde soms vastloopt doordat twee mensen zich allebei proberen te beschermen
Door Fred Hooft, systeemtherapeut
Veel relatieproblemen gaan niet alleen over communicatie.
Niet alleen over verschillen in karakter.
Vaak gaat het over iets dat dieper ligt.
De manier waarop twee mensen veiligheid proberen te vinden.
Dat klinkt misschien vreemd.
Want de meeste mensen komen niet thuis en zeggen:
“Ik ben bezig mijn gevoel van veiligheid te reguleren.”
Toch zijn we daar vaak voortdurend mee bezig.
Iedereen ontwikkelt namelijk manieren om met spanning, onzekerheid, afwijzing en kwetsbaarheid om te gaan.
Meestal leren we die manieren al vroeg in ons leven.
Lang voordat we een partner ontmoeten.
Wat ooit een oplossing was
Als kind zijn we afhankelijk van anderen.
Van de mensen om ons heen.
Wanneer er spanning ontstaat, zoeken kinderen manieren om daarmee om te gaan.
Sommigen leren dat nabijheid helpt.
Dat aandacht vragen werkt.
Anderen leren juist dat zij zichzelf moeten redden.
Dat emoties beter verborgen kunnen blijven.
Dat rust en controle veiligheid geven.
Geen van beide manieren is verkeerd.
Ze ontstaan omdat ze ooit nodig waren.
Maar wat vroeger een oplossing was, wordt later vaak onderdeel van hoe we relaties aangaan.
Wanneer spanning ontstaat
In het begin van een relatie zijn verschillen vaak aantrekkelijk.
De één bewondert de rust van de ander.
De ander bewondert de openheid van zijn partner.
Maar zodra spanning ontstaat, worden die verschillen zichtbaarder.
De één wil samen oplossen.
De ander wil eerst tot zichzelf komen.
Dan gebeurt er iets opvallends.
Beide partners zoeken veiligheid.
Maar ieder doet dat op een andere manier.
Vaak ontstaat een patroon.
De één voelt afstand en zoekt meer verbinding.
De ander voelt druk en trekt zich terug.
De eerste partner ervaart nog meer afstand en gaat harder zoeken.
De tweede partner voelt nog meer druk en neemt nog meer afstand.
En zo ontstaat een cirkel waarin beide partners zich steeds minder begrepen voelen.
Het pijnlijke is dat beiden vaak hetzelfde verlangen hebben.
Ze willen zich veilig voelen.
Ze willen zich verbonden voelen.
Ze willen de relatie behouden.
Maar hun strategieën botsen.
Niet tegen elkaar, maar naast elkaar
In veel relaties ontstaat het idee dat één van beide fout zit.
Dat de één te gevoelig is.
Of dat de ander te afstandelijk is.
Dat de één te veel vraagt.
Of dat de ander te weinig geeft.
Maar vaak ligt de werkelijkheid ingewikkelder.
Meestal kijken we naar twee mensen die allebei proberen om te gaan met spanning.
Twee mensen die zichzelf proberen te beschermen.
Twee mensen die ieder een eigen taal van veiligheid hebben ontwikkeld.
En juist omdat die talen verschillen, begrijpen zij elkaar soms niet meer.
Wanneer partners vastlopen, verandert vaak ook hun blik op elkaar.
Nieuwsgierigheid maakt plaats voor interpretatie.
De partner die ruimte zoekt wordt gezien als ongeïnteresseerd.
De partner die nabijheid zoekt wordt gezien als claimend.
Maar achter gedrag zit vaak iets anders.
Achter afstand zit regelmatig behoefte aan rust.
Achter controle vaak angst.
Achter boosheid vaak kwetsbaarheid.
Achter nabijheid vaak een verlangen naar veiligheid.
Op het moment dat partners weer nieuwsgierig worden naar wat er onder het gedrag zit, ontstaat vaak beweging.
De vraag die relaties kan veranderen
Misschien is een van de belangrijkste vragen binnen een relatie niet:
“Waar probeert jouw reactie jou tegen te beschermen?”
Dat is een heel andere vraag.
Want dan kijken we niet meer naar het gedrag alleen.
Maar naar de behoefte die eronder ligt.
Dan wordt afstand soms een poging om overweldiging te voorkomen.
Dan wordt nabijheid zoeken soms een poging om verbinding vast te houden.
Dan blijkt achter veel conflicten geen gebrek aan liefde te zitten.
Maar een botsing tussen twee manieren van veiligheid zoeken.
Misschien is dat wel de kern
Misschien zijn veel relatieproblemen geen gevecht tussen liefde en onverschilligheid.
Maar een ontmoeting tussen twee verschillende overlevingsstrategieën.
Twee manieren waarop mensen hebben geleerd om met spanning om te gaan.
Twee manieren waarop mensen proberen zichzelf én hun relatie te beschermen.
En misschien begint verandering op het moment dat partners elkaar niet langer zien als het probleem.
Maar samen gaan kijken naar het patroon waarin zij terecht zijn gekomen.
Want vaak zijn niet de partners elkaars tegenstander.
Maar is het patroon de tegenstander van hen beiden.
Fred Hooft
Systeemtherapeut