Wanneer herstel een probleem wordt
Wat gebeurt er tussen cliënt en therapeut dat niet wordt uitgesproken? Over overdracht, tegenoverdracht en de verborgen gesprekken in therapie
juni 26, 2026Kun je rouwen om iets dat nooit heeft bestaan? Over onverwerkte rouw, generaties en het verdriet dat geen eigenaar lijkt te hebben
juni 26, 2026Wanneer herstel een probleem wordt
Door Fred Hooft, systeemtherapeut
In de hulpverlening denken we vaak dat herstel voor iedereen goed nieuws is.
Iemand wordt minder angstig.
Meer zelfstandig.
Stelt betere grenzen.
Zorgt beter voor zichzelf.
Logisch toch dat de omgeving daar blij mee is?
Toch gebeurt er vaak iets anders.
Juist wanneer iemand verandert, ontstaat er soms weerstand.
Niet alleen bij de cliënt zelf.
Maar ook bij partners, ouders, kinderen, collega’s of vrienden.
Vanuit de psychoanalytische systeemtherapie is dat niet zo vreemd.
Klachten bestaan namelijk nooit alleen binnen een persoon.
Vaak hebben ze ook een functie binnen relaties.
De angstige partner roept bescherming op.
De depressieve ouder houdt het gezin bij elkaar.
Het zorgzame kind voorkomt conflicten.
De “lastige” puber zorgt ervoor dat niemand hoeft te kijken naar de spanningen tussen de ouders.
Dat betekent niet dat klachten bewust worden ingezet.
Maar wel dat systemen zich organiseren rondom symptomen.
Een klacht lost vaak iets op.
Niet alleen voor degene die de klacht heeft, maar soms voor iedereen eromheen.
En dan gebeurt er iets interessants.
Wanneer iemand herstelt, verdwijnt niet alleen een symptoom.
Ook de bestaande verhoudingen komen onder druk te staan.
De partner moet anders leren zorgen.
De ouders moeten anders leren loslaten.
Het gezin moet anders leren omgaan met spanning.
Wat eerst vanzelfsprekend leek, werkt ineens niet meer.
Daardoor kan herstel onbewust als bedreigend worden ervaren.
Niet omdat mensen herstel niet gunnen.
Maar omdat verandering vraagt dat iedereen meebeweegt.
Soms zie je daarom dat een systeem onbewust probeert terug te keren naar het oude evenwicht.
Niet omdat dat gezonder is.
Maar omdat het bekender voelt.
Misschien is dat één van de belangrijkste inzichten uit de psychoanalytische systeemtherapie:
Een symptoom vertelt niet alleen iets over een individu.
Het vertelt vaak ook iets over de relaties waarin iemand leeft.
En werkelijk herstel vraagt daarom soms niet alleen verandering van één persoon.
Maar van iedereen die gewend was geraakt aan hoe het was.
Welke veranderingen in jouw leven riepen onverwacht weerstand op bij de mensen om je heen?
Minder