Eenzaamheid gaat niet altijd over alleen zijn

Door Fred Hooft, systeemtherapeut

Wanneer mensen het woord eenzaamheid horen, denken zij vaak aan iemand die alleen thuis zit.

Iemand zonder partner.

Zonder vrienden.

Zonder sociaal contact.

Maar eenzaamheid gaat lang niet altijd over alleen zijn.

Sommige mensen voelen zich eenzaam terwijl ze midden tussen andere mensen staan.

In een relatie.

In een gezin.

Op hun werk.

Tijdens feestjes.

Zelfs tussen mensen die van hen houden.

Want echte eenzaamheid ontstaat niet alleen door het ontbreken van mensen.

Echte eenzaamheid ontstaat wanneer je het gevoel hebt dat niemand werkelijk ziet wat er in je omgaat.

Alleen met wat je voelt

Veel mensen hebben geleerd hun gevoelens voor zichzelf te houden.

Soms omdat er vroeger geen ruimte voor was.

Soms omdat verdriet anderen belastte.

Soms omdat boosheid niet welkom was.

Soms omdat kwetsbaarheid werd afgewezen.

Langzaam ontstaat dan de overtuiging:

“Wat ik voel moet ik alleen dragen.”

En dat is vaak het moment waarop eenzaamheid begint.

Niet omdat er niemand is.

Maar omdat je niet meer durft te laten zien wat er werkelijk in je leeft.

De verborgen eenzaamheid van sterke mensen

Juist mensen die sterk lijken, kennen vaak een diepe vorm van eenzaamheid.

Zij zijn gewend anderen te helpen.

Te luisteren.

Op te lossen.

Voor anderen te zorgen.

Maar hebben vaak moeite om zelf hulp te vragen.

Ze zijn degene die iedereen belt.

Maar bellen zelf bijna niemand.

Ze zijn omringd door mensen.

En voelen zich toch alleen.

Omdat zij wel veel van zichzelf geven, maar weinig van zichzelf laten zien.

Eenzaamheid als oude pijn

Vanuit hechting en systeemtherapie zien we dat eenzaamheid vaak veel ouder is dan het huidige moment.

Soms raakt een gebeurtenis in het heden aan een veel ouder gevoel.

Het gevoel er niet echt bij te horen.

Niet belangrijk te zijn.

Niet gezien te worden.

Niet welkom te zijn met alles wat je voelt.

Op zulke momenten voelt eenzaamheid niet als een tijdelijk gevoel.

Maar als een oude bekende.

Alsof je terugvalt in iets wat je al heel lang kent.

Waarom contact niet altijd helpt

Wanneer mensen zich eenzaam voelen, krijgen zij vaak goedbedoelde adviezen.

“Ga iets leuks doen.”

“Zoek mensen op.”

“Ga onder de mensen.”

Maar eenzaamheid verdwijnt niet altijd door meer mensen.

Soms verdwijnt eenzaamheid pas wanneer er meer echtheid ontstaat.

Wanneer je iets laat zien wat je normaal verborgen houdt.

Wanneer iemand niet alleen jouw verhaal hoort, maar jou werkelijk ontmoet.

Wanneer je merkt dat je niet perfect hoeft te zijn om verbonden te blijven.

De moed om zichtbaar te worden

Misschien is dat wel het moeilijkste aan eenzaamheid.

Niet het ontbreken van contact.

Maar het risico nemen om jezelf te laten zien.

Met je verdriet.

Met je angst.

Met je schaamte.

Met de delen van jezelf waarvan je ooit hebt geleerd dat ze beter verborgen konden blijven.

Juist daar ontstaat vaak de verbinding waar mensen zo naar verlangen.

Niet doordat iemand je probleem oplost.

Maar doordat iemand naast je blijft zitten terwijl je het draagt.

Tot slot

Misschien is het tegenovergestelde van eenzaamheid niet samen zijn.

Misschien is het tegenovergestelde van eenzaamheid gezien worden.

Werkelijk gezien worden.

En misschien begint dat niet alleen bij anderen.

Maar ook bij de vraag of jij jezelf toestemming geeft om zichtbaar te zijn.

Want verbinding ontstaat niet wanneer mensen elkaar ontmoeten achter hun maskers.

Verbinding ontstaat wanneer twee mensen elkaar durven ontmoeten zoals ze werkelijk zijn.

Fred Hooft

Systeemtherapeut, gedragswetenschapper en supervisor