Wat als de angst te groot aan het worden is?
Wat gebeurt er als een cliënt je eerst neerhaalt en daarna op een voetstuk zet? Over idealiseren, ontwaarderen en wat de therapeutische relatie zichtbaar kan maken
juni 26, 2026Waarom beschadigen sommige pubers zichzelf? Over zelfbeschadiging als poging om met overweldigende gevoelens om te gaan
juni 26, 2026Wat als de angst te groot aan het worden is?
Door Fred Hooft, systeemtherapeut
Iedereen kent angst.
Angst hoort bij het leven.
Ze waarschuwt ons voor gevaar.
Helpt ons alert te zijn.
Beschermt ons wanneer dat nodig is.
Maar soms gebeurt er iets anders.
Dan wordt angst niet langer een signaal.
Dan wordt angst een leefomgeving.
Iets waar je voortdurend in verblijft.
Je staat ermee op.
Je neemt haar mee naar je werk.
Ze gaat mee naar bed.
En langzaam begint de wereld kleiner te worden.
Veel mensen denken dat angst vooral gaat over bang zijn.
Maar vaak gaat angst over iets anders.
Over voortdurend op scherp staan.
Over niet meer kunnen ontspannen.
Over altijd rekening houden met wat er mis kan gaan.
Over het gevoel dat je lichaam gevaar ziet, terwijl je verstand weet dat het veilig is.
Wanneer angst groter wordt, proberen mensen daar meestal iets aan te doen.
Ze gaan situaties vermijden.
Meer controleren.
Meer nadenken.
Meer voorbereiden.
Meer zekerheid zoeken.
Dat is begrijpelijk.
Maar vaak gebeurt er iets pijnlijks.
De oplossing die bescherming moest bieden, houdt de angst juist in stand.
Want iedere keer dat je een situatie vermijdt, leert je brein niet dat je het aankunt.
Iedere keer dat je controle zoekt, leert je brein dat controle blijkbaar noodzakelijk is.
Zo wordt de wereld langzaam kleiner.
Vanuit de hechtingstheorie weten we dat angst vaak makkelijker te dragen is wanneer je niet alleen bent.
Vanuit de systeemtherapie weten we dat spanning nooit alleen in een individu bestaat, maar ook in relaties voelbaar wordt.
Vanuit de schematherapie zien we vaak oude overtuigingen terug:
“Ik kan dit niet aan.”
“Ik ben niet veilig.”
“Ik sta er alleen voor.”
En vanuit de neurobiologie weten we dat een zenuwstelsel dat langdurig onder spanning staat steeds gevoeliger wordt voor mogelijke dreiging.
Angst is daarom niet alleen iets wat je denkt.
Het is ook iets wat je lichaam leert.
Misschien is daarom de belangrijkste vraag niet:
“Hoe krijg ik deze angst weg?”
Maar:
“Wat probeert deze angst mij te vertellen?”
Waar voel ik mij onveilig?
Wat draag ik alleen?
Waar heb ik steun nodig?
Wat probeer ik voortdurend onder controle te houden?
Want herstel begint vaak niet met harder vechten tegen angst.
Maar met begrijpen wat de angst probeert te beschermen.
Soms verdwijnt angst niet doordat je haar wegduwt.
Maar doordat je langzaam ontdekt dat je sterker bent dan je dacht.
En dat je niet alles alleen hoeft te dragen.
Fred Hooft
Systeemtherapeut | Gedragswetenschapper